Temel Varsayımlar
• İnsanlar hem hayatta kalmak, hem de ideal fiziksel, duygusal ve entelektüel gelişimleri için temelde neye ihtiyaç duyduğunu bilerek doğarlar. Bebek neye ihtiyacı olduğunu bilir.
• Bebekler iyi ve kötü davranış potansiyeliyle doğar, nasıl davranacaklarını kendilerine nasıl davranıldığı belirler. Bebek, ihtiyaçları karşılanır ve incitilmezse, zeki ve sevecen olur, şiddet kullanmaz.
• Yaşamın ilk yıllarındaki deneyimler, ilerideki duygu ve davranış kalıplarını belirler. Bebek bakımı önemlidir. Bebek aşırı kırılgandır, erken dönemde yaşadığı travmaların ve karşılanmayan ihtiyaçların kalıcı olumsuz etkileri olabilir.
• Bebeklerin doğal biyolojik eğilimleri sağlıklı olmaya ve fizyolojik dengeye ulaşmaya çalışmaktır. Bebeğin stres ve travmanın birçok etkisinden kurtulma yeteneği vardır.
Ağlama: Bebeğinizin Gerginliğini Boşaltmasına İzin Vermek
• Bebeğim bütün ihtiyaçları karşılanmasına rağmen neden ağlıyor?
• Bebekler, ilk 3 ayda günde ortalama 2 saat, 3 aydan ilk yılın sonuna kadar günde ortalama 1 saat görünür neden olmaksızın ağlarlar.
• Ağlamanın ilk işlevi, bebek bakımıyla ilgili o anda ilgi gerektiren ihtiyaç ve rahatsızlıkları (beslenme, temizlenme, üşüme vb.) iletmek iken; ikinci işlevi de stres boşaltıp gevşemektir.
• William Frey’in çalışmasına göre; gözyaşı, vücudun strese karşı savunmasında rolü olan bazı hormonları ve nörotransmiterleri içerir. Bu maddeler, stres ortadan kalktığında vücutta gereksiz gerilim yaratır. Ağlayarak vücut bu maddeleri atar ve kimyasal dengeyi sağlar.
• Görünür neden olmaksızın ağlamanın bir işlevi olmasa, evrim milyonlarca yılda bu süreci mükemmelleştirmezdi.
• Ne tür stresler bebeklerin ağlamasına neden olur?
• Doğum öncesi stres (annenin endişeleri/depresyonu).
• Doğum travması.
• Bebek bakımında karşılanmamış ihtiyaçlar (dokunulma, kucağa alınma gibi).
• Aşırı uyarı (bebeğin yeni bilgi bombardımanı ile alışkın olduğu deneyimler arasında bağlantı kuramaması).
• Gelişim sürecindeki hüsran duyguları (bebeğin kendi çaresizliği ve yetersizliğinden kaynaklanan hüsran/kızgınlık).
• Fiziksel acı.
• Korkutucu olaylar (yüksek sesler, ana babadan ayrılık, ana babanın stresi, hatta telefonu duyan annenin bebeği ani bir hareketle kucağından bırakması vb.).
• Bebeğim ağladığında ne yapmalıyım?
• Bebek bakımıyla ilgili fiziksel ihtiyaç ve rahatsızlıklar kontrol edilmelidir.
• Fiziki sıkıntı yoksa, kucakta ağlamasına ve gerilimini boşaltmasına izin verilmelidir.
• Bu yaklaşım, bebeğin ilgi gösterilmeden ağlamasına izin verildiği “kontrollü ağlatma”nın tersine, bebeğin kucağa alınarak, ilgi ve empati gösterilerek gevşemesine izin vermektedir.
• Böylelikle, bebek dokunulma ve kucağa alınma ihtiyacını karşılar. Gerilimi boşaltmak için ihtiyacı olan başka insanın varlığını hisseder. Değer verildiğini ve kabul edildiğini bilme ihtiyacını tatmin eder.
• Bebek emeklemeye başladıktan sonra her ağladığında kucağa alınması gerekmez, çünkü artık kucağa alınma ihtiyacını emekleyerek anlatabilir. Bu durumda ilgiyi hissettirmek yeterlidir.
• Kucakta ağlamanın faydaları nedir?
• Bebek gerilimini boşaltabildiğinde daha huzurlu ve sakin olur.
• Sonraki yıllarda depresyon, endişe, fobi gibi psikolojik sorunlar yaşanması ihtimali azalır.
• Bebek duygularını bastırmak yerine rahatlayabilmeyi öğrenir.
• William Frey, erkeklerin stresle ilgili hastalıklara kadınlardan daha yatkın olmalarını, daha az ağlamalarına bağlar.
• Bebekler ağlamalarını bastırmayı nasıl öğrenirler?
• Ağlama ihtiyacı olan bebek, sallama, emzirme, dikkatini dağıtma gibi yöntemlerle geçici olarak susturulabilir.
• İşe yarayan susturma yöntemi sıkça kullanıldığında, bebek çevresindekilerin kendi duygularını dinleyip kabul etmediğini düşünüp, ağlamasını ve duygularını bastırmak için işe yarayan bu yönteme bağımlılık geliştirebilir (her ağladığında, karnı tokken bile emzirilen bebeğin; korktuğunda, kızdığında ya da aşırı uyarıldığında emziğe bağımlılık geliştirmesi gibi): “kontrol kalıbı”.
• “Kontrol kalıbı”: ağlama ihtiyacını geçici olarak bastıran bebeğin sakinleşmek ve kendini güvende hissetmek için bağımlılık geliştirdiği davranış (her ağladığında yatağına konan bebeğin battaniyeyi emerek kendini sakinleştirmesi ve her ağladığında bu “güvenli battaniye”ye ihtiyaç duyması gibi).
• Bebeklerdeki parmak emme kontrol kalıbı, çocuklukta tırnak yemeye, yetişkinlikte sigara bağımlılığına dönüşebilir.
• Bebeğim ağlamasını bastırmayı zaten öğrendiyse ne yapabilirim?
• Kontrol kalıbının kendisiyle mücadele etmeyin (örneğin parmak emmesine izin vermemek gibi).
• Kucağınıza alıp, ilgi, sevgi ve şefkat içinde kendini güvende hissetmesini sağlayın.
• Bebek bakımında güldürmek de stresini boşaltmasına yardımcı olur.
• Duygularını boşaltmayı öğrenmemiş yetişkinlerdeki kontrol kalıpları:
◦ Beyin kimyasını değiştiren ilaçların kullanımı.
◦ Aşırı alkol ya da sigara tüketimi.
◦ Aşırı yemek.
◦ Tırnak yemek, sinirsel tikler.
◦ Kas gerginlikleri ve kasılmalar.
◦ Aşırı hareketlilik.
◦ Dikkat dağıtıcı etkinlikler (televizyon, bilgisayar oyunları, vb).
• Bebeğimin ağlamaya ihtiyacı olduğunu nasıl anlarım?
• Kontrol kalıpları baskılanmış ağlama ihtiyacının sonucudur, tespit edilmeleri gerekir.
• Bazı kontrol kalıpları gerçek ihtiyaç olamaz (emzik/parmak emme, güven battaniyesi).
• Neden sonuç ilişkisi olmayan davranışlar kontrol kalıbı olabilir (canı acıyan bebeğin biberon emmek istemesi).
• Bilinçli ve dikkatli olması beklenen bebek, bazı davranışlarda hareketsiz ve kayıtsız görünüyorsa, o davranış kontrol kalıbı olabilir.
• Bebeğim ne kadar ağlar?
• Bebek ihtiyacı olduğu kadar ağlar.
• Bebekler en çok ilk üç ayda ağlar, 6. hafta en yoğun olduğu zamandır.
• Ağlayan bebeğimi kucağımda tutmak zor gelirse?
• Bebeğinizin ağlaması, sizin yetersiz olduğunuz ya da bebeğin sizi idare ediyor olduğu veya reddettiği anlamına gelmez.
• Bebeğinize ağlaması sebebiyle öfke/kızgınlık duymaya başlarsanız onu kucağınızdan indirin.
• Öfke ve kızgınlığı sıkça hissederseniz yardım alın.
• Kendinize daha çok ağlama fırsatı vermek, ağlayan bebeğinize tahammülünüzü kolaylaştırabilir.