• Tuvalet eğitimi yöntemi konusundaki temel yaklaşımlar nelerdir?

• Çocuk merkezli tuvalet eğitimi.
• Bezsiz bebekler yaklaşımı.
• Erken tuvalet eğitimi ve EEASY rutini.

• Çocuk merkezli tuvalet eğitimi nedir?

• Tuvalet eğitimi konusundaki iki aşırı uç görüşten bir tanesidir.
• “Ne kadar geç, o kadar iyi” prensibine göre tuvalet eğitimi tamamen çocuğa bırakılır. Çocuk hazır olduğunda tuvaleti kullanmak istediğini söyleyecek ve kullanmayı öğrenecektir.
• Anne baba, çocuğa tuvaleti kullanması için fırsatlar yaratır ancak hiçbir şekilde onu zorlamaz.

• Bezsiz bebekler yaklaşımı nedir?

• Tuvalet eğitimi konusundaki diğer uç görüşü ifade eder.
• Bazı kültürlerde bebeklere hiç bez bağlanmadığından yola çıkar.
• Anne baba çocuğun boşaltım ihtiyaç ve işaretlerini gözlemler ve onu tuvalete tutar.

• Tuvalet eğitimine ne zaman başlanmalıdır?

• Geleneksel inanç, çocuğa 2 yaşından önce tuvaletini tuvalete yapmasının öğretilemeyeceğidir. Buna göre, çocuk bu eğitimin ne olduğunu tam olarak kavramadan ve sfinkter kasları gelişimini tamamlamadan (bu kaslar gelişmeye 1 yaş civarında başlar) tuvalet eğitimine başlanmamalıdır.
• Oysa ki tuvalet eğitimine 9 ay civarında ya da bebek kendi kendine sağlam bir şekilde oturabildiğinde başlanabilir.
• Erken tuvalet eğitimi ve EEASY rutini ile, çocuğunuz 2 yaş dönemindeki “direniş”e geçmeden, tuvalet eğitimine başlayabilirsiniz.

• Erken tuvalet eğitimi ve EEASY rutini nedir?

• Tuvalete gitme uygulaması bebeğiniz 9-15 ay arasındayken, yemek yemekten sonra, uyuma ve aktivite yapma gibi EASY rutininin içine dahil edilmelidir (EEASY: Eat-Elimination-Activity-Sleep-Your Time). Tuvaleti (Elimination) yalnızca sabah kalktığında beslenmeden önceye almalısınız.
• Buradaki amaç bebeğinize tuvalet eğitimini öğretmekten çok, onu koşullandırmanız ve rehberlik etmenizdir.
• İyi yönetilmiş bir tesadüfle başarıyı elde ettiğinizde (tuvaletini yaptığı saatlerde onu tuvalete oturtmuşken kakasını veya çişini tuvalete yaptığında), onu coşkulu bir tepki ile cesaretlendirmelisiniz.
• Erken yaştaki tuvalet eğitiminin, daha uzun sürmesine rağmen, daha erken yaşta tamamlanabildiğini gösteren çalışmalar mevcuttur.
• 2 yaş, çocuğun olumsuzlama davranışını geliştirdiği ve her şeyi kendi istediği gibi yapma eğiliminde olduğu bir dönemdir. Bu açıdan tuvalet eğitimi için çok uygun sayılmayabilir.
• Geç (2 yaşındaki) tuvalet eğitiminin kabul görmesinde bez endüstrisinin payı vardır.

• Çocuğumun tuvalet eğitimine hazır olduğunu gösteren işaretler nelerdir?

• Çocuğunuzun tuvalet eğitimine hazır olduğunu anlamanız için aşağıdaki işaretlerin birkaçını gözlemlemeniz yeterlidir.
• Çocuğunuz gün içinde 2 saat boyunca ve gündüz uykularından sonra kuru kalabiliyordur.
• Bağırsak hareketleri düzenli ve tahmin edilebilir zamanlarda gerçekleşiyordur.
• Çiş ya da kaka yapacağını, yüz ifadesi, duruşu ya da sözleri ile belli ediyordur.
• Basit komutlara cevap veriyordur.
• Banyoya girip çıkabiliyor ve soyunurken size yardımcı oluyordur.
• Altına yaptığında rahatsız görünüyor ve bezinin değiştirilmesini istiyordur.
• Tuvaleti ya da oturağı kullanmak istediğini söylüyordur.
• Büyüklerin iç çamaşırından giymek istiyordur.

• Tuvalet eğitimine başlarken neye ihtiyacım olacak?

• Tuvalet eğitimine 9-15 ay arasında başladığınızda, çocuğunuz sizi memnun etmek istediği bir dönemin içinde olacağından, nadiren direnç gösterecektir.
• İhtiyacınız olan şeyler, oturmasını kolaylaştıracak bir klozet adaptörü ile ıkınmasını kolaylaştıracak ve kendini güvende hissettirecek bir ayak taburesidir.
• Tuvalet eğitimine taşınma, yolculuk, hastalık vb olağan dışı durumlar sonuçlanmadan başlamamalısınız.

• Tuvalet eğitimine nasıl hazırlanmalıyım?

• 9 aylık bebeklerin çoğu, kakalarını günün aynı saatinde yaparlar. Çişlerini ise sıvı alımından yaklaşık 20-30 dakika sonra yaparlar.
• Bebeğinizin işaretlerini takip etmelisiniz.
• Bebekler aynı anda ikiden fazla şeye yoğunlaşamazlar. Bu yüzden bebeğiniz kaka yapmadan önce, uğraştığı şeyi bırakabilir.
• Yürüyorsa, bir köşeye ya da koltuğun arkasına saklanabilir.
• Beziyle oynayabilir ya da elini sokarak içinde ne olduğunu hissetmeye çalışabilir.
• Çocuğunuzla beden fonksiyonları hakkında konuşun (“Kakanı mı yapıyorsun bebeğim?”, “Annenin tuvaletini yapması gerek”).
• Çocuklar taklit ederek öğrenir. Çocuğunuza tuvaletinizi nasıl yaptığınızı göstermekten çekinmeyin.
• Erkek çocukları çiş yapmayı öncelikle oturarak öğrenir.

• Tuvalet eğitiminde nelere dikkat etmeliyim?

• Çocuğunuzu asla korkutmayın, küçük düşürmeyin, azarlamayın, diğer çocuklarla karşılaştırmayın, kakasının “kötü koktuğu” ya da “pis olduğu” gibi ifadeler kullanmayın.
• İlk haftalarda acele etmeyin ama istikrarlı davranın. Buradaki amaç çocuğunuzun bedeniyle iletişime geçmesini sağlamak ve tuvalete oturmakla tuvaletini yapmak arasındaki ilişkiyi kurmasını sağlamaktır.
• Külot giydireceğiniz zaman normal külotları tercih edin. Atılabilir bez külotlar bebek bezine çok benzediğinden, çocuğunuz altını ıslattığını hissetmeyebilir.
• Kaza olursa büyütmeyin. Çocukların utanma duygusu, yetişkinlerin olumsuz tepkileriyle oluşur.
• Asla ceza vermeyin. Ceza ancak yatak ıslatma ve tuvalet korkusu gibi sonuçları doğurur.
• Çocuğunuz gibi kendinizin de bir öğrenme sürecinde olduğunu unutmayın. Kendinize karşı katı olmayın.

• Tuvalet eğitimi nasıl verilir?

• İlk haftalarda, çocuğunuz uyanır uyanmaz, onu çişi/kakası olsa da olmasa da, tuvalete birkaç dakikalığına (en fazla 5 dakika) oturtun. Bunu sabah ritüelinin bir parçası haline getirin.
• Siz de onun göz hizasına oturun ya da çömelin. Ona kitap okuyun, şarkı söyleyin ya da o gün neler yapacağınızı konuşun.
• Çiş yaparsa bunu dile getirin (“Bak anne gibi çişini tuvalete yapıyorsun”) ve yaptığı eylemi övün (“Aferin sana” demek yerine “Aferin çişini tuvalete yaptın”).
• Poposunu nasıl sileceğini gösterin. Kız çocuklarının temizliğini önden arkaya yapmayı unutmayın.
• Çişini yapmazsa onu tuvaletten alıp yeni bir bez bağlayın.
• Ellerini yıkayın.
• Bu süreci, sıvı aldıktan 20 dakika sonra, yemeklerin ardından ve bağırsak hareketleri olacağını düşündüğünüz zamanlarda tekrarlayın.
• Çocuğunuz erkekse, çişini oturarak yapabilmesi için penisini apış arasına sıkıştırıp bacaklarını iki yanından nazikçe tutmanız gerekir.
• Çocuğunuz gün içinde kuru kalmayı bir hafta boyunca başardığında, ona külot giydirin.
• Çocuğunuz geceleri hiç altını ıslatmamayı İki hafta boyunca başardığında, bezini çıkarmayı deneyebilirsiniz.

• Sfinkter kasları nasıl gelişir?

• Çocuklar önce gece bağırsak hareketlerinin kontrolünü öğrenir.
• Sonra gündüz bağırsak hareketlerinin kontrolü gelişir.
• Bunu gündüz mesane kontrolü takip eder.
• Son olarak gece mesane kontrolü gelişir.

• Erken tuvalet eğitimi şansını kaçırdıysam ne yapmalıyım?

• Tuvalet eğitimine 16-23. aylarda başlayacaksanız, çocuğunuz hala sizi memnun etmek isteyeceği bir dönemdedir.
• Mesanesi büyüdüğünden, çiş yapma sıklığı azalmıştır. Sfinkter kasları üzerindeki kontrolü de gelişmiştir.
• Çocuğunuza bir tuvalet adaptörü ve tuvalette bakabileceği kitaplar alın. “Büyük çocuk külotu”nu onun seçmesine izin verin ve bu külotun anne veya babanınkiyle aynı olduğunu anlatın.
• Çocuğunuzun çiş/kaka yapma öncesi sinyallerini izleyin.
• Bu dönemde çocuklar sıvı aldıktan 40 dakika sonra çiş yaparlar. Tuvalet eğitimine başlamadan önceki hafta, kırk dakikada bir bezini değiştirerek kuru kalmanın rahatlığını öğretmeye çalışın.
• Tuvalete gitmekle ilgili kitaplar okuyun ve videolar izletin.
• Bezine ya da külotuna kaka yaptığında, kakayı onunla birlikte tuvalete atarak sifonu çekin ve kakanın nerede olması gerektiğini ona gösterin.
• Sizin tuvaletinizi nasıl yaptığınızı izlemesine izin verin. Çocuklar taklit yaparak öğrenir.
• Sabah uyandığında onu tuvalete götürün ve sonrasında bezlemeden külot giydirin. Kaza olduğundaki ıslaklık hissi ve bundan duyduğu rahatsızlık önemlidir.
• Onu yemeklerden ve ara öğünlerden yarım saat sonra tuvalete götürün. “Tuvalete gidelim mi?” diye sormayın.
• Tuvalette 5 dakikadan fazla zaman geçirmeyin.

• 2-3 yaşındaki çocuğuma tuvalet eğitimini nasıl vermeliyim?

• Tuvalet eğitiminin bu dönemde güç savaşına dönüşmesi muhtemeldir.
• Artık daha bağımsız ve becerikli olan çocuğunuz, anne babasını sevindirmekle fazla ilgilenmeyecektir.
• Çocuğunuzun bu dönemde olağan olarak geliştirdiği direnci, tuvalet eğitimine hazır olmamakla karıştırmayın ve istikrarlı davranın. Yine de eğitimi güç savaşına çevirmemek için 1-2 günü geçmemek kaydıyla ara verebilirsiniz.
• Ödüllendirme, çocuğunuz tuvaletini tuvalete yaptığında ödül alırsa işe yarar. Tuvalete oturur ama tuvaletini yapmadığında ödül vermeyin, çabasını övmeyin; yarım saat sonra tekrar deneyin.
• Kakasını altına yaparsa, onu kıyafetleriyle küvete sokun ve kendi kendine soyunup temizlenmesini sağlayın. Bunu cezalandırır gibi değil, altına kaka yapmanın sonuçlarını öğretir şekilde yapın.
• Asla onu küçük düşürmeyin. Kazaları büyütmeyin. Ancak kazaların sonucunda sorumluluk almasını sağlayın.
• Çocuğunuz tuvaleti size şantaj yapmak ya da ilgi çekmek için kullanıyorsa, ilgi ihtiyacını başka şekilde karşılayın. Onunla daha fazla birebir zaman geçirmeye çalışın. Ona örneğin bahçedeki bir çiçeğin bakımının sorumluluğunu verin.
• Süreç içinde gerilirseniz, çocuğunuz bunu hissedecek ve süreci yeni bir mücadeleye çevirebilecektir.
• Çocuğunuzun aktivitelerini tuvalete götürerek bölmemeye özen gösterin.
• İsyan ve öfke nöbetlerine karşı hazırlıklı olun ve ona seçenek sunun. Seçenek ne zaman tuvalete gitmek istediği gibi “esasta” konularda değil, örneğin içeri önce kimin gireceği ya da hangi kitabın seçileceği gibi “tali” konularda sunulmalıdır.
• Çocuğunuz iki hafta boyunca geceleri altını ıslatmazsa külota geçin ve yatmadan önce fazla sıvı tüketmesine izin vermeyin.
• Çocuğunuz 4 yaşına kadar bu eğitimi tamamlamadıysa, fizyolojik bir sıkıntı olup olmadığıyla ilgili olarak bir doktorla görüşün.

• Çocuğum tuvaletten korkmaya başladı, ne yapmalıyım?

• Çocuğunuzun korkusunun sebebini araştırmanız gerekir.
• Kabızlık sorunu yaşamış, ıkınırken canı acımış ve bunu tuvaletle ilişkilendirmiş olabilir.
• Tuvalette kullandığı oturaktan (adaptörden) rahatsız olmuş ya da kaymış/düşmüş olabilir.
• Ayak taburesi kullanmıyorsanız, kendini güvende hissetmiyor olabilir.
• Tuvalet eğitimini tamamlamış arkadaşı kendisiyle alay etmiş olabilir.
• Bakıcısı altına kaçırdığında azarlamış, cezalandırmış, küçük düşürmüş olabilir.
• Umumi tuvalet kullanmış ve bundan hoşlanmamış olabilir. Kakasını evden çıkmadan yaptığından emin olun veya programınızı buna göre ayarlayın.
• Tuvalet eğitimi esnasında hayatında bir değişiklik (taşınma, kardeşin doğumu vb.) olmuş olabilir.
• Eğitime en başından başlayın.
• Tuvalete kendiniz oturup, çocuğunuzu kucağınıza alarak korkusunu hafifletmeye çalışabilirsiniz.
• Çocuğunuz yeni doğan kardeşinden etkilenerek tuvalete gitmeyi reddederse, çocuğunuzun tuvalete gitmesi gereken zamandan birkaç dakika önce kardeşinin bezini birlikte değiştirin ve onun artık tuvalete gitmeyi öğrendiğini ve beze ihtiyacının kalmadığını anlatın.
• Çocuğunuzun artık beze ihtiyacı olmadığını düşünüyorsanız ve çocuğunuz bez istemeye devam ediyorsa, evde bez kalmadığını söyleyerek tuvalete götürebilirsiniz.

• Oğlum çişini yaparken penisini itfaiye hortumu gibi kullanıyor, ne yapmalıyım?

• Tuvalete bir mısır gevreği vb. bir “hedef” atın ve oğlunuzu hedefi vurması için özendirin.

• Kızım çişini ayakta yapmak istiyor, ne yapmalıyım?

• İkna edemiyorsanız denemesine izin verin, etrafı ve kendisini kendisinin temizleyeceğini söyleyin. Çişinin bacaklarından akma hissi onu vazgeçirecektir.