Ana Fikir:

• Döllenmeden yetişkinliğe doğru giden süreç, ilk tek hücreli canlının modern insana dönüşme sürecindeki birçok evreyi anımsatır.
• 1-4 yaş arası çocuklar “küçük yetişkin”den çok, ilkel bir mağara adamına benzer.
• Çocuğunuzla iletişim kurabilmek için, onun mağara adamına benzeyen bakış açısını ve dilini anlamalı, ona aynı dille karşılık verebilmelisiniz. “Tarih Öncesi Ebeveynlik” etkilidir.
• Başarılı iletişim kurabilmek için onun güçlü ve özgüvenli hissetmesini sağlayacak şekilde sınır koymak ve disiplin sağlamak önemlidir.

 

• Çocuğuma ödül vermeli miyim?

• Ödül, yetişkinleri bile işbirliğine teşvik eder.
• Birçok anne baba, çocuğunun doğru bir davranışı doğru olduğu için veya kendileri istediği için yapmasını ister. Bu fikir doğrudur, ancak ilkel çocuğunuz henüz buna hazır değildir.
• Ödülden kasıt oyuncakçıyı talan etmek değildir. Çocuğunuzla oynadığınız fazladan bir oyun, okuduğunuz fazladan bir kitap, sizinle birlikte yürüyüşe çıkması, parka götürmeniz onun için en güzel ödüllerdir.
• Tatlı/şeker/kurabiye doğru kullanılırsa çok iyi bir ödül olabilir. Sağlıklı tatlıları, gerçekten ikna edici olmanız gereken zamanlarda ödül olarak kullanabilirsiniz.
• Çocuklar vücuda çizilen işaretlere bayılır. Gün içinde yaptığı her iyi şey için eline bir “çek” işareti koyabilir, gece uykusundan önce bu işaretleri neden koyduğunuzla ilgili konuşabilirsiniz.
• 3 yaş civarı çocuğunuz için yıldız tablolarını kullanabilirsiniz. Çocuğunuzun geliştirmesini istediğiniz üç davranışı (ikisi çorabını giymesi ve ellerini yıkaması gibi kolay başarabileceği, biri de brokoli yemek, diş fırçalamak gibi nispeten isteksiz olduğu davranışlar) seçin. Çocuğunuzla birlikte süslediğiniz bir tablo hazırlayın. Bu aktiviteleri başardığında, tablosuna birlikte seçtiğiniz bir yıldız çıkartması yapıştırın. Bu yaş grubu çocuklar görselliğe yatkındır.

 

• Çocuğumun olumlu/iyi davranışlarını nasıl teşvik edebilirim, işbirliğine nasıl yönlendirebilirim?

• Çocuğunuza saygı duyun. Saygı, sevgi kadar besleyici bir güçtür, ona “benim gözümde değerlisin” demenin yoludur. Onurunu kırmayın.
• Çocuğunuzu övün. Övgüleriniz inandırıcı olsun. Övgü ve olumlu yorumlar, çocuğunuzu olumlu davranmaya yumuşak bir şekilde teşvik eder.
• “Yan kapı” mesajlarını kullanın. Çocuğunuzun zihnine giden gizli yolları bulun. Çocuklar kendilerine ders verilmesinden hiç hoşlanmazlar, ama başkalarının konuşmalarına dikkat kesilirler. Dedikodu (duymasını istediğiniz bir şeyi başkasına/oyuncak ayıya söyleme), masallar (iletmek istediğiniz mesajı masalın anlatımına gizleme) ve ters psikoloji (yapmasını istediğiniz şeyin tam tersini isteme) yöntemlerini kullanın.
• Çocuğunuza güvenin, özgüvenini geliştirin.
• Ödül verin. İş birliğine teşvik edin.

 

• Çocuğumu överken nelere dikkat etmeliyim?

• Övgünüz inandırıcı olsun, abartmayın.
• Çocuğunuza büyük ve küçük övgülerin dengede olduğu bir diyet verin.
• Çocuğunuzu değil, yaptığı aktiviteyi övün. Güzel bir kek için “Kek harika olmuş” ile “Harika bir aşçısın” ifadelerini karşılaştırdığınızda, ikincisi gerçekçi olmadığı için teşvik edici de olmaz.
• Övgünüzü mahvetmeyin. “Harikasın, bütün bezelyelerini yedin.” Dedikten sonra “Ama niye bu kadar uzun sürdü?” diyerek övgünüzü geri almayın. Övgünüzün tadını kaçırdığınız gibi, çocuğunuzun size olan güvenini de sarsarsınız.

 

• Çocuğumu nasıl övmeliyim?

• 12-24 aylık şempanze çocuklar ve neandertaller: Bu grup kendisini dünyanın merkezi olarak görür ve minik başarılarından sonra hemen dönüp gururla size bakarlar. Fazla sözcüğe boğmadan, alkış ve gülümsemeden oluşan, kısa ve tatlı övgüler faydalıdır.
• 24-36 aylık akıllı mağara çocukları: Alkışa bayılır, ancak yavaş yavaş alt mesajları da anlamaya başlar. Övgünüz abartılı olduğunda da, bunu hak ettiğinden emindir. Çocuğunuzu sevgiyle izlemek, ona gülümsemek, başınızı onaylar şekilde sallamak ve “yaptığını beğendim” gibi cümleler söylemek tatmin edici övgülerdir.
• 36-48 aylık yetenekli köylüler: Yanıtlarınız ve duygularınızla daha çok ilgililerdir. “O kutuyu taşıdığın için teşekkür ederim. Bana gerçekten yardımcı oldun.” ya da “Bunu bir kaplan kadar hızlı yaptın!” gibi övgüler faydalıdır. “Dünyanın en hızlı çocuğusun” dediğinizde küçük bir çocuk bile bir yerden sonra inanmayacaktır.
• Hiçbir şey söylemeden; sessizce ama ilgiyle izlemek, gülümsemek, başınızı sallamak, sarılmak, saçını okşamak, sırtını sıvazlamak, güzel bir sürprizle karşılaşmış gibi kaşlarınızı kaldırmak, baş parmağınızı kaldırarak “beğenme” işareti yapmak, göz kırpmak, el sıkışmak/”çak” yapmak, çizimlerini duvara asmak, sözcüklere gerek olmadan çok şey ifade eden etkili övgülerdir.