• Tuz bebekler için neden zararlıdır?

• Bebeklerin böbrekleri tuza dayanacak ölçüde gelişmemiştir.
• Fazla tuz ciddi hastalıklara yol açabilir.
• Bebekler 1 yaşına gelene kadar günde 1 gramdan fazla tuz (0,4 gr sodyum) almamalıdır. Parmesan, işlem görmüş üçgen peynir ya da beyaz peynirin 100 gramında 1 gramdan fazla tuz vardır.
• Ürün etiketlerinde belirtilen sodyum miktarını 2,5 ile çarparak tuz miktarını hesaplayabilirsiniz. Genel olarak 100 gramında 1,5 gramdan fazla tuz bulunan yiyeceklerin tuz oranı yüksek, 0,3 gramdan az tuz bulunanların tuz oranı düşük kabul edilir.

 

 

• Şeker bebekler için neden zararlıdır?

• Şeker besin değeri içermez, boş kaloridir.
• Henüz çıkmamış bile olsa dişlere zarar verir.
• Damak tadının, ileride tatlandırılmış besinleri tercih edeceği şekilde gelişmesine sebep olabilir.
• Şekeri sıfırlamaya çalışmaya gerek yoktur. Zaman zaman verilen kek, bisküvi veya pudingin sakıncası yoktur.
• Tatlı ve gazlı içeceklerden uzak durmakta fayda vardır.
• Ürün paketinde sükroz, dekstroz, früktoz, glikoz şurubu, mısır şurubu gördüğünüzde dikkatli olmalısınız, bunlar şeker çeşitleridir.

 

 

• Buğday ve glüten bebeğim için zararlı mıdır?

• Glüten içeren besinlerin bebeklere ne zaman verileceği hala tartışmalıdır.
• Buğdayla yapılan ekmek, kek, makarna vb yiyeceklerin hepsi glüten içerir.
• Ailenizde buğday hassasiyeti ya da alerjisi varsa, bebeğinize buğday içerikli besinler vermeden önce doktorunuzla görüşün.

 

 

• Yağ bebeğim için zararlı mıdır?

• Bebeklerin ve çocukların yetişkinlere göre daha fazla yağa ihtiyacı vardır, çünkü yağı kolayca yakarlar.
• Kendiniz yağsız gıdalar tüketiyorsanız, bebeğinize yağ oranı yüksek gıdalar vermelisiniz. Ancak katı gıdaya geçişte bebeğiniz yeterli yağı anne sütü ya da mamadan temin edebildiği için acele etmenize gerek yoktur.
• Hayvansal olmayan yağlar (sebze yağları, yağlı balıklar, zeytinyağı, fındık yağı, ayçiçek yağı) herkes için daha sağlıklıdır.
• Tam yağlı peynir ve yoğurt gibi hayvansal gıdalar da bebekler için faydalıdır.
• Hidrojenize yağlardan (trans yağ asitleri) uzak durmak gerekir (bisküvi, cips, hazır yiyecekler, margarin gibi).

 

 

• Lifli gıdalar bebeğim için faydalı mıdır?

• Lifli besinler bebekler için faydalıdır ve sindirimi kolaylaştırır.
• Ham kepek ya da yüksek oranda lif içeren yulaf sindirim sistemine zarar verebilir.
• Saf buğdayın (kepekli ekmek, kahverengi pirinç ve kepekli makarna) miktarını kısıtlamak faydalı olabilir, çünkü bu gıdalar başka yiyeceğe yer bırakmayacak ölçüde bebeğinizi doyurabilir.

 

 

• Bebeğime tatlı verebilir miyim?

• Bebeğinizin her yemekte tatlı yemesi (tatlandırılmış yoğurt dahil) alışkanlık yaratabilir.
• Bebeğinize sağlıklı tatlılar olarak taze meyve, meyve salatası, taze meyve ile birlikte tam yağlı yoğurt, ev yapımı sütlaç, ev yapımı krem karamel, elma tatlısı ya da pişmiş elma ya da armut verebilirsiniz.

 

 

• Bebeğim ek vitamine ihtiyaç duyar mı?

• Araştırmalara göre, anne sütü ve mama bebeğin ilk 6 aydaki ihtiyaçlarını karşılamaktadır.
• İngiltere Sağlık Bakanlığı, 6 aydan sonra emzirilen ya da 500 cc’den az mama tüketen bebeklerin A, C ve D vitaminlerini ek olarak alması gerektiğini tavsiye etmektedir.
• İngiltere gibi kuzey ülkelerinde yaşayan ve yeterli güneş ışığı alamayan gebe, emziren anne ve bebeklere D vitamini takviyesi önerilir.

 

 

• Bebeklere inek sütü neden verilmez?

• Fazla inek sütü tüketen çocukların iştahı azalır ve diğer besinleri yeterince tüketemedikleri için anemi gibi hastalıklar görülebilir. Bu yüzden 1 yaşın altındaki bebeklere inek sütü tavsiye edilmez.
• İnek sütü alerjiye sebep olabilir.
• Ancak bebekler 6. aydan itibaren, peynir, yağ ve yoğurt ile inek sütünü dolaylı olarak alırlar.
• Bebeğinizin inek sütü ve ürünlerinden kesin olarak uzak durmasını istiyorsanız, pirinç, yulaf ya da soya sütünü deneyebilirsiniz.

 

 

• Tahıl bebekler için neden önemlidir?

• Tahılların nişasta oranı yüksektir. Dolayısıyla tahıllar yavaş sindirilir ve doyurucudur.
• Tahılın fazla tüketilmesi süte karşı iştahı azaltır.
• Bebeğinize tahılı ekmek ya da pirinç şeklinde aşırıya kaçmadan vermekte fayda vardır.

 

 

• Bebeğim demir ihtiyacını nasıl karşılar?

• Anne sütünde et ya da takviye besinlere göre daha az demir vardır, ancak emilimi kolaydır.
• Mama demir açısından zengindir ancak emilimi daha zordur.
• Bebeklerin anne karnındayken oluşturdukları demir stoku zamanla tükenir ve 6 aydan sonra bebekler anne sütündekinden fazla miktarda demire ihtiyaç duyar.
• Et ve et ürünleri önemli demir kaynağıdır, C vitamini ise demir emilimini artırır. Etteki demirin çoğu suyunda olduğundan, bebeğiniz eti yemeden emse bile demir ihtiyacını karşılayacaktır.
• Vejetaryenler demir ihtiyacını yumurta, fasulye, mercimek, bezelye, yeşil yapraklı sebzeler ve kayısı, incir ve erik kurusundan karşılayabilir.

 

 

• Bebeğimin baharat yemesi sakıncalı mı?

• Bebeğinizi baharat ve kuru bitkiler dahil ne kadar çeşitli lezzetle tanıştırırsanız, damak tadı o kadar gelişir.
• Bebeğinize aşırı olmamak kaydıyla acı yiyecekler bile verebilirsiniz.
• Annenin yedikleri, hamilelikte amniyotik sıvının, emzirme döneminde ise anne sütünün tadını değiştirir. Mamayla beslenen bebekler ise, “aynı” tat ile beslenirler.

 

 

• Bebeğime içecek vermeli miyim?

• Isırdığında kırılmayacak bir bardakta, uygun içecekleri verdiğiniz sürece bebeğinizin içecekleri denemesinde fayda vardır.
• Alıştırma yapmasına izin verdiğinizde bardaktan içmeyi çabuk öğrenecektir.
• Saf meyve ve sebze suları (1 ölçek meyveye 10 ölçek su) az miktarda verilebilir. Fazla miktarı (henüz çıkmamış bile olsa) dişlerin çürümesine ve şeker alışkanlığına yol açabilir. Meyve suyunun biberon ya da emzikli bardak yerine fincanla verilmesi ağız sağlığı açısından daha faydalıdır.
• Hazır meyve suları fazla şeker içerir ve besin değeri yoktur. Bunlardan uzak durmakta fayda vardır.
• Çay (demir emilimini azaltır), kahve ve koladan kafein içermesi sebebiyle uzak durulmalıdır.
• İnek sütü 1 yaşın altındaki çocuklar için tavsiye edilmez.

 

 

• Bebeğim çatal kaşık kullanmaya ne zaman başlayabilir?

• Siz sürekli elinizle yemiyorsanız, bebeğiniz eninde sonunda sizi taklit edecek ve çatal kaşık kullanmaya çalışacaktır.
• Bebeklerin çoğu 1 yaşına yaklaşırken çatal kaşık kullanmaya başlar.
• Çatal kullanmak, bebekler için kaşık kullanmaktan daha kolaydır.
• Sofraya onun kullanabileceği çatal ve kaşık koyarsanız, hazır olduğunda kullanmaya çalışacaktır. Bebeğinize yemek dolu kaşık vermeniz, onun öğrenmesini kolaylaştırır.
• Çocuğunuz sizden yardım istemedikçe, ona müdahale etmeyin.

 

 

• Bebeğim bardak kullanmaya ne zaman başlayabilir?

• Bebeğiniz katı gıdaya başladığında, ona fincanla su verebilirsiniz. Fincan alıştırma bardaklarından daha uygundur.
• Fincanın ağzının çok geniş olmamasına dikkat edin. Bebeğiniz tam doldurulmuş bir fincandan daha kolay içer, çünkü fazla eğmesi gerekmez.

 

 

• Elleriyle yiyen bebeğim sofra adabını nasıl öğrenecek?

• Bebeğinizin sofra adabını öğrenmesi için önce yeme becerilerinin gelişmesi gerekir. Bunun en etkin ve doğal yolu bebeğinizin kendi kendine yemesidir.
• Bebeklerin taklit etme isteği doğaldır; onunla birlikte sofraya oturmalı, ona iyi ve tutarlı bir rol model olmalısınız.
• Çocuğunuza bu konuda baskı uygulamayın, beklediğiniz gibi davrandığında da övmeyin.

 

 

• Çocuğuma yiyeceklerden ödül, rüşvet veya ceza vermemin zararı var mı?

• Bu durum uzun dönemde davranış yönetimi için hatalı bir yöntem olabilir.
• İyi davranışına karşılık vereceğiniz ödül ya da rüşvet, sebze veya meyveden ziyade çikolata, şeker veya bisküvi olacaktır.
• Bu durumda çocuğunuz bu yiyeceklerin diğerlerinden daha “iyi” ve cazip olduğunu düşünebilir.
• Beslenmenin güç ve kontrol aracı olması, sağlıklı beslenmenin doğasına aykırıdır.
• Çocuklar hileleri çabuk fark eder ve kontrolü ele alma yöntemleri geliştirirler.

 

 

• Çocuğumun yemek saatlerini nasıl daha huzurlu hale getirebilirim?

• Çocuğunuzun iştahına güvenin. Neye ne kadar ihtiyacı olduğunu kendisi bilir.
• Bebekken yediğinden daha az yiyebileceğini, çünkü büyüme hızının düştüğünü unutmayın.
• Yemek aralarında karnını süt, meyve suyu ya da atıştırmalıklarla doyurmasına izin vermeyin.
• Sofrada mümkün olduğunca kendi kendisine servis yapmasını sağlayın.
• Atıştırmalıkları oturarak yemesini öğretin.
• Yiyecekleri ödül, ceza ya da rüşvet amacıyla kullanmayın. Rahatlatmak ve daha iyi hissettirmek için yiyecek bir şey vermeyin.

 

 

• İşe başladığımda bebeğimin yeme düzenini nasıl koruyabilirim?

• Bebeğinizi, işe başlayacağınız için, katı gıdayla 6 aydan önce tanıştırmayın; bebeğiniz hazır olmadığı bir sürece zorlandığını hissettiğinde, yemek yeme fikrinden hoşlanmayabilir. Mümkünse işe başlama tarihinizi, katı gıdaya geçişin ilk birkaç haftasından sonraya erteleyin.
• Bakıcınızın, bebeğinizin kendi kendine yemesinin doğal ve iyi bir yöntem olduğu konusunda ikna olduğuna ve temel prensipleri anladığına emin olun.
• Kahvaltı ve akşam yemeği öğünlerini bebeğinizle birlikte yemeye çalışın.

 

 

• Bir yetişkinin ya da büyük bir çocuğun dengeli ve sağlıklı beslenmesi için günlük yemek düzeninin nasıl olması gerekir?

• Bebeğiniz rol model olarak sizi taklit edecektir. Siz sağlıklı beslenirseniz, o da sağlıklı beslenecektir.
• Bebeklerin yetişkinlere göre yağ ve protein ihtiyacı fazla, lif ihtiyacı azdır.
• Bir porsiyon, kişinin (çocuk ya da yetişkin) avucu büyüklüğünde kabul edilirse:
o 3 porsiyon sebze, 2 porsiyon meyve
o 2-3 porsiyon tahıl ve nişastalı sebzeler (pirinç, patates, makarna, ekmek vb.)
o 1 porsiyon protein yoğun yiyecekler (et, balık, mercimek vb.)
o 1 porsiyon kalsiyum yoğun yiyecekler (peynir, süt, yoğurt, humus, az kılçıklı balıklar vb.)
o ¼ porsiyon sağlıklı yağlar (zeytin, fındık ya da tohum yağı vb.)

 

 

• Günlük yemek düzeninde çeşitliliği nasıl sağlarım?

• Olabildiğince farklı renklerde meyve ve sebze tüketin.
• Maydanoz, kişniş ve fesleğen gibi zengin, taze baharatlar kullanın.
• Karbonhidrat kaynaklarını çeşitlendirin (patates, pirinç, bulgur, şalgam, tatlı patates, darı, buğday, kuskus vb.).
• Çavdar ekmeği ya da buğdaysız bir başka ekmek türünü tüketin.
• Etin her yeri (ör: göğüs ve but) aynı besleyici özelliklere sahip değildir.
• Protein kaynaklarını çeşitlendirin (tavuk, sığır, koyun, tavşan, ördek, kaz eti; ciğer, diğer sakatatlar, bezelye, mercimek, nohut vb.).
• Peynirleri çeşitlendirin (inek, koyun, keçi ve manda peynirleri).
• Taze yer fıstığı ve diğer tohumları gevrek ve lapalara ekleyebilirsiniz.
• Keten tohumu ve ceviz yağını salata ve makarna soslarında kullanabilirsiniz.
• Yüksek oranda şeker, tuz ve doymuş yağ içeren abur cuburlardan uzak durun. Evde kendiniz daha sağlıklı kek ya da bisküvi yapabilirsiniz.
• Çocuğunuzun yediklerinin %80’inin sağlıklı olduğunu düşünüyorsanız, mecbur kalındığında %20 oranında “sağlıksız” yiyeceklerden verebilirsiniz. “Sağlıksız” yiyecekleri tamamen yasaklamak, onları ancak daha cazibeli kılar.

 

 

• Vejetaryen ya da vegan yetiştirmek istediğim çocuğumun beslenmesini nasıl dengeli hale getiririm?

• Vejetaryen beslenme (et tüketmeme), telafi edilmezse demir ve protein yönünden eksiktir.
• Vejetaryenler protein eksikliğini süt ürünleriyle telafi edebilir. Ancak her yemekte peynir tüketmek, nispeten yüksek oranda yağ ve tuz içermesi sebebiyle tavsiye edilmez.
• Vegan beslenme (et, balık, yumurta ve süt ürünleri tüketmeme), telafi edilmezse demir, protein, B vitamini, çinko, kalsiyum ve bazı amino asitler yönünden eksiktir.
• Vegan ve vejetaryenler demir ihtiyaçlarını fasulye, mercimek, bezelye, kuru kayısı, kuru incir, kuru erik ve yeşil yapraklı sebzelerden karşılayabilirler. C vitamini demir emilimini artırır.

 

 

• Yemek hazırlarken nelere dikkat etmeliyim?

• Zirai ilaç, yapay tatlandırıcı, koruyucu ve renklendirici gibi kimyasallar zararlıdır ve bebekler üzerindeki etkileri yeterince araştırılmamıştır.
• Maddi durumunuz elverdiği ölçüde organik gıdaları seçin.
• Mevsiminde yetişmiş yerli meyve ve sebzeleri tercih edin.
• Organik meyve sebzeleri kabuğuyla, organik olmayanları ise sirkeli suyla yıkadıktan sonra soyarak tüketin.
• Sebzeleri haşlamak yerine buharda pişirin.
• Sebze meyveleri yemeden/pişirmeden hemen önce kesin. Kesilen yüzeydeki C vitaminin bir kısmı oda sıcaklığında kaybolur.
• Yemekleri mümkünse piştikten hemen sonra yiyin.
• Kurutulmuş ya da konserve sebzelerdense, daha fazla vitamini koruması sebebiyle dondurulmuşları tercih edin.
• Hazır gıdalardan olabildiğince uzak durun.
• Meyve yemek, meyve suyu içmekten daha sağlıklıdır.

 

 

• Vitamin ve mineraller ne işe yarar?

• Vücudumuzdaki sistemlerin genel olarak düzgün işlemesini sağlar, bağışıklık sistemini güçlendirir.
• Vitamin ve mineraller, meyve, sebze, hayvansal gıda ve tahıllardan temin edilir.
• Ispanak, sanıldığının aksine, çok iyi bir demir kaynağı değildir. Ispanak da, çay gibi, yüksek oranda fitat içerdiğinden demir emilimini azaltır.

 

 

• Karbonhidrat ne işe yarar?

• Karbonhidratlar enerji sağlar.
• İki gruba ayrılır: şeker (enerjiyi hızlı sağlar) ve nişasta (yavaş sindirilir, uzun sürede enerji verir).
• Meyveler doğal şeker, tam tahıl ve patates nişasta grubundadır.

 

 

• Protein ne işe yarar?

• Protein gelişimi ve vücuttaki dokuların onarımını sağlar.
• Çocuklar yetişkinlerden fazla proteine ihtiyaç duyar.
• Her protein ihtiyacımız olan her aminoasidi içermez.
• Hayvansal proteinler “tam” protein, bezelye ve mercimek gibi bakliyatlardaki proteinler “mikro” protein, pirinç ve buğday gibi tahıllardaki proteinler “parça” protein kabul edilir.
• Tahıllarla bakliyatları birlikte tüketmek “tam” proteine eşdeğer kabul edilir.
• Tüm aminoasitleri içeren ancak hayvansal olmayan protein kaynakları soya fasulyesi ve kinoadır.
• Soya yüksek oranda alüminyum ve östrojen içerdiğinden, bebeklerin çok sık tüketmemesi gerekir.

 

 

• Yağ ne işe yarar?

• Yağlar beyin ve sinirlerin işleyişi için gereklidir. Ayrıca enerji verir.
• Doymuş yağlar genellikle hayvansal yağlardır, oda sıcaklığında katı halde bulunabilirler.
• Doymamış yağlar bitkisel yağlardır; fındık, tohum ve yağlı balıklarda bulunur.
• Doymamış yağlar, doymuş yağlara göre daha sağlıklıdır. Ancak doymamış yağlar çocuklar için yetişkinler kadar zararlı değildir.
• Bebekler yetişkinlere göre daha fazla yağa ihtiyaç duyar. Omega 3 (özellikle beyin gelişimi için), omega 6 ve doymamış yağlar bebeğiniz için çok önemlidir.
• En iyi omega 3 kaynağı anne sütüdür. Balık yağında da bulunur. Taze ton balığı yüksek miktarda omega 3 içerir, ancak konservesinde bu miktar çok azalır.
• Zeytinyağı ne kadar koyu renk olursa o kadar iyidir.
• Avokado bol miktarda sağlıklı yağ içerir.

 

 

• Lif ne işe yarar?

• Lif besleyici bir madde değildir, uzun süre tok tutar.
• Mide sağlığı ve kabız olmamak için önemlidir.
• Çözünemez lifler, tam buğday ekmeği ya da makarnası gibi tam buğday ürünlerinde ve buğday kepeğinde bulunur.
• Çözünebilir lifler, çavdar, meyve, bezelye, mercimek, nohut ve esmer pirinçte bulunur.
• İki tür lif de çocuk ve yetişkinler için faydalıdır.
• Çözünemez lifler bebeklerin sindirim sistemini rahatsız edebilir, yoğun haldeyse kalsiyum ve demir emilimini azaltabilir. Bebeklerin sindirim ve boşaltım sistemleri için çözünebilir liflere ihtiyacı vardır.
• Kepekli gevrekler gibi yüksek lif içeren yiyecekler küçük çocuklara verilmemelidir.

 

 

• Bebeğimin bazen birkaç gün hiçbir şey yememesi normal mi?

• Bebeklerin bazen hiçbir şey yemek istememesi, bazen hep aynı yiyecekten çok miktarda yemek istemesi ya da her zaman yediği yiyeceği yemek istememesi normaldir; bunun hiçbir nedeni olmayabilir.
• Diş çıkarıyor olabilir.
• Soğuk algınlığı ya da hafif enfeksiyon atlatıyor olabilir.
• Tabağını fazla doldurmuşsanız, sıkılmış olabilir. Az miktarda yiyecek vermeyi deneyin.
• Annenin işe başlaması, bakıcının değişmesi, evin taşınması, anne babanın kavgası gibi duygusal sebeplerden etkilenmiş olabilir.
• İştahsızlığın yanında, solgunluk, halsizlik, çok ağlama ya da bir başka belirti gözlüyorsanız doktorunuzla görüşün.

 

 

• Bebeğim masada ya da mama sandalyesinde oturmak istemiyor, ne yapabilirim?

• Bebekler katı gıdaya geçişin ilk birkaç haftasında anne babalarının kucağında oturmaktan hoşlanabilirler.
• Mama sandalyesi rahatsız ya da tepsisi yüksek olabilir.
• Bebeğiniz mama sandalyesinde kendisini güvensiz ya da kısıtlanmış hissediyor olabilir.
• Yemeğini yalnız başına yiyorsa, yemeklerle oynama özgürlüğü yoksa, yedikleri her şeyin anne babası tarafından izlendiğini hissediyorsa, acele ettiriliyor ya da sürekli temizleniyorsa memnuniyetsiz olabilir.
• Yemeğe ilgisini kaybettiğinde onu masada kalmaya zorlamayın.
• Arada evde veya dışarıda bir örtü üzerinde hep beraber piknik yapmayı deneyin.